Paweł Zychowicz

1690 - 1765

Ks. Zychowicz Paweł Franciszek (1690–1765), proboszcz Wadowic, Woźnik, Ryczowa, Wieprza, Andrychowa, dziekan zatorski, prebendarz Świętego Krzyża w Wadowicach i Świętego Jana Kantego w Kętach.

Urodzony ok. 1690 r. w Wadowicach, syn Andrzeja i Agnieszki Zychowicz. Pochodził z rodziny mieszczańskiej aktywnie uczestniczącej w życiu parafii. Ojciec ks. Z. Andrzej (1701) i jego siostry Zuzanna, Regina i Magdalena (1710) zostali przyjęci w poczet Bractwa Różańcowego.

Pierwsze nauki pobierał w szkole parafialnej. Ok. 1711 r. wstąpił do krakowskiego seminarium zamkowego na Wawelu i studiował w Akademii Krakowskiej. Wcześniej studiował teologię moralną u Księży Misjonarzy na Stradomiu. Tonsurę i pierwsze cztery niższe święcenia przyjął 19 XI 1711 r. Subdiakonem został 17 III 1714 r., uzyskując kanoniczny tytuł święceń: wikariat w Wieprzu, zapewne za rekomendacją tamtejszego proboszcza ks. Jakuba Wojaszkiewicza, również wadowiczanina. Dwa miesiące po diakonacie (31 III 1714) przyjął 26 V 1714 r. święcenia kapłańskie z rąk biskupa krakowskiego Kazimierza Łubieńskiego.

Po święceniach wikariusz w parafii Wieprz i Andrychów (1714-1720), potem administrator (1720-1726), a od 3 V 1726 r. długoletni proboszcz. Troszczył się o materialne uposażenie parafii i remonty kościoła. Finansował je często z własnych środków (dwukrotnie ofiarował sumę po 3300 zł). Odremontował kościół i ołtarze w Wieprzu. W 1729 r. dobudował drewnianą wieżę. W 1745 r. ufundował Bractwo Świętej Anny i był jej pierwszym promotorem przez 20 lat. Dbał o kościół filialny w Andrychowie. Zaprowadził tam stałe urzędowanie księdza, którego dobrze uposażył, powierzając mu funkcję komendariusza i promotora Bractwa Różańcowego (powstało ono w 1726 r., przy poparciu ks. Z.). Jego zasługą była także konsekracja murowanego kościoła w Andrychowie. Dokonał jej w 1721 r. biskup Jan Tarło.

W 1729 r. mianowany dziekanem zatorskim. Urząd ten pełnił przez 36 lat. Za jego dziekanowania miały miejsce dwie wizytacje biskupie dekanatu zatorskiego (1729 i 1748).

W latach 1735-1765 prebendarz kościoła Świętego Krzyża nad Choczenką w Wadowicach. Był inicjatorem jego odbudowy ze środków (2000 zł), które otrzymał z pozyskanej od władz miasta działki (Gotowizny). Dodatkowo wyposażył świątynię w meble i paramenty liturgiczne. Spisał jej prawa i wszelkie zapisy, które w formie rękopisu przechowywała rada miasta.

W latach 1743-1750 proboszcz Wadowic, Woźnik i Ryczowa. Kontynuował wieloletnie dzieło odbudowy wadowickiej świątyni i zabudowań plebańskich po wielkim pożarze miasta. Przed 29 IV 1750 r. dobrowolnie zrezygnował z urzędu i przekazał go ks. Antoniemu Smolikowskiemu, który był jego siostrzeńcem. Za rekomendacją Uniwersytetu Krakowskiego objął w zarząd kaplicę Świętego Jana Kantego w Kętach w 1754 r., którą wzbogacił o liczne przedmioty.

Ks. Z. zmarł 11 XII 1765 r. w wieku 76 lat, w 51 roku kapłaństwa. Pochowany obok ołtarza głównego i ambony w kościele w Wieprzu. Portret jego znajduje się na plebanii w Wadowicach.

Bibliografia

Archiwum Kurii Metropolitalnej w Krakowie, Liber Ordinatorum, sygn. LOrd. 6, s. 373, 426, 430; Lord. 7, s. 14, 136.

Archiwum Narodowe w Krakowie, Dekanat Zatorski, sygn. Dek. Zat. 3, s. 90.

Archiwum Parafii Ofiarowania Najświętszej Marii Panny w Wadowicach, Liber Presbyterorum et Memorabilium Parochiae Wadowice, sygn. II.1.

Archiwum Parafii Ofiarowania Najświętszej Marii Panny w Wadowicach, Liber Rosarianus Ecclesiae Parochialis in Civitate Wadowice, sygn. III.1.

Archiwum Parafii w Wieprzu, Elenchus Sacerdotum parochiae Wieprz ad Andrychow, brak sygnatury.

Biblioteka Jagiellońska, Oddział Rękopisów, rkps. nr 5944/II, s. 131.

Noga Z., Z dziejów Wadowic w XVII-XVIII wieku (do czasów I rozbioru Polski w roku 1772), w: Wadowice. Studia z dziejów miasta, red. A. Nowakowski, Wadowice 1997, s. 66.

Oboza A., Ksiądz Paweł Franciszek Zychowicz (1690-1765), „Wadoviana. Przegląd historyczno-kulturalny”, nr 13, 2010, s. 214-226.

Pustuła S., 800 lat historii. Parafia Wszystkich Świętych w Wieprzu, Wieprz 2000, s. 3.

Studnicki G., Cmentarz parafialny w Wadowicach, Wadowice 1997, s. 18.

Studnicki G., Kto był kim w Wadowicach?, Wadowice 2004, s. 290.

Studnicki G., Wadowice. Parafia i kościół Ofiarowania NMP. Rys historyczny, Wadowice 1995, s. 12.

Szczepaniak J., Katalog duchowieństwa diecezjalnego zestawiony na podstawie krakowskich ksiąg święceń (1646-1789), Kraków 2006.

Zwoliński A., Miasto Ankwiczów. Z dziejów Andrychowa, Kraków 1993, s. 11-13.

Artur Oboza