Mikołaj Zamoyski

1791 - 1869

Ks. Zamoyski Mikołaj (1791-1869), kanonik, proboszcz i dziekan wadowicki, honorowy konsyliarz tarnowski, inspektor szkolnictwa.

Urodzony w 1791 r. w Żegiestowie. Syn Michała, urzędnika skarbowego i Rozalii Król. Filozofię i teologię studiował we Lwowie i tam w 1817 r. przyjął święcenia kapłańskie z rąk arcybiskupa lwowskiego Andrzeja Ankwicza.

Po święceniach pracował jako wikariusz w Oświęcimiu (1817-1822). 23 XII 1822 r. objął urząd proboszcza w Ujściu Solnym koło Brzeska. Pełnił go pięć lat, gdyż z powodu wielkiej powodzi Raby, która wyrządziła duże szkody w parafii i za namową biskupa tynieckiego Grzegorza Zieglera, przeniósł się 24 III 1827 r. na probostwo do Wadowic. Równocześnie został mianowany dziekanem dekanatu wadowickiego. Urząd ten pełnił krótko (1827-1831), gdyż ze względu na swój trudny i wybuchowy temperament pozbawiono go tej funkcji.

Jako proboszcz, mimo braku wspólnego języka z parafianami i ciągłych skarg przeciwko niemu, dbał o materialny rozwój beneficjum. W 1836 r. wystarał się o nadanie przez papieża Grzegorza XVI odpustu zupełnego dla parafii na święto Ofiarowania Najświętszej Marii Panny. Od tego roku kościół nosił już na stałe to maryjne wezwanie (zamiast Wszystkich Świętych). 21 XI 1844 r. założył Bractwo Wstrzemięźliwości, do którego przystąpiło w dwóch pierwszych latach 4277 parafian. Za jego przykładem powstawały kolejne bractwa w sąsiednich parafiach. 1 XI 1838 r. poświęcił nowo zakupioną część cmentarza miejskiego.

Ks. Z. popierał rozwój szkolnictwa w dekanacie wadowickim. W 1845 roku był katechetą szkoły głównej w Wadowicach, pełnił też funkcję inspektora do spraw szkolnictwa. Z wielką gorliwością spełniał posługę duchową dla żołnierzy 56 c.k. pułku piechoty w szpitalu wojskowym w czasie epidemii tyfusu (1831-1832). W uznaniu tych zasług odznaczono go w 1842 r. tytułem honorowego konsyliarza tarnowskiego. Wspierał duszpasterstwo w wioskach przynależących do parafii. Postarał się o dekret zezwalający na coroczne odprawianie mszy w kapliczce św. Izydora w Jaroszowicach.

W 1847 r. popadł w konflikt z parafianami i władzami miasta, a c.k. Namiestnictwo uznało go za antypatriotę austriackiego i wręczyło publiczną naganę. Powołana komisja do zbadania zarzutów wobec niego rekomendowała odebranie mu probostwa, aż do czasu wyjaśnienia sporu. Ostatecznie pozbawiony beneficjum wadowickiego 26 V 1849 r. został przeniesiony na ekspozyturę do Okulic koło Bochni.

Tam wybudował dzwonnicę i ufundował dwa dzwony. Świątynię wzbogacił polichromią i wyposażył w nowe ołtarze i paramenty liturgiczne. Krzewił kult Matki Boskiej Okulickiej. Kościół w Okulicach, zależny od parafii w Cerekwi, dzięki jego staraniom podniesiono 18 VII 1867 r. do rangi odrębnej kapelanii. Ks. Z. stał się ofiarą napadu rabunkowego w 1864 r., w wyniku którego na długo utracił mowę i zachorował. Nie powróciwszy do zdrowia zdecydował się w 1868 r. odejść na emeryturę i zamieszkać w Ujściu Solnym.

Ks. Z. zmarł 21 IX 1869 r., w wieku 78 lat. Spoczywa na cmentarzu parafialnym w Ujściu Solnym. Portret jego znajduje się w zakrystii wadowickiego kościoła.

Bibliografia

Archiwum Parafii Ofiarowania Najświętszej Marii Panny w Wadowicach, Volumen Documentorum 1826-1840, sygn. I.3.

Archiwum Parafii Ofiarowania Najświętszej Marii Panny w Wadowicach, Liber Presbyterorum et Memorabilium Parochiae Wadowice, sygn. II.1.

Archiwum Parafii Ofiarowania Najświętszej Marii Panny w Wadowicach, Breve papieskie Grzegorza XVI dla parafii Wadowic z dnia 8 marca 1836 r., sygn. II.4.

Archiwum Parafii Ofiarowania Najświętszej Marii Panny w Wadowicach, Liber Documentorum Ecclesiae parochialis Wadowicensis,sygn. II.10.

Archiwum Parafii Ofiarowania Najświętszej Marii Panny w Wadowicach, Książka Członków Towarzystwa Wstrzemięźliwości zaprowadzonego w Parafii Wadowice, Diecezyi Tarnowskiej, Dekanatu Wadowickiego dnia 21 miesiąca listopada roku 1844, sygn. III.6.

Meus K., Wadowice 1772-1914. Studium przypadku miasta galicyjskiego, Kraków 2013, s. 84.

Nowak A., Słownik biograficzny kapłanów diecezji tarnowskiej 1786-1985, tom IV, Tarnów 2004, s. 236.

Studnicki G., Cmentarz parafialny w Wadowicach, Wadowice 1997, s. 26.

Studnicki G., Kto był kim w Wadowicach?, Wadowice 2004, s. 282.

Artur Oboza