Paweł Wojs (zwany Wadowitą)

- 1616

Wojs Paweł zwany Wadowitą, (zm. 1616), augustianin, doktor teologii, prowincjał i wikariusz generalny polskiej prowincji.

Paweł urodził się w Wadowicach prawdopodobnie w latach 50. lub 60. XVI w. Być może był synem Baltazara (Balcera) Wojaszka zamożnego mieszczanina wadowickiego, którego testament spisany w 1586 r. zachował się do dzisiaj. Wstąpił do klasztoru augustiańskiego św. Katarzyny w ówczesnym mieście Kazimierz pod Krakowem. Nie wiadomo gdzie zdobył wykształcenie, ale już w 1590 r. występował z tytułem bakałarza teologii. Paweł zdał wymagany egzamin przed święceniami subdiakonatu 21 grudnia 1602 r. i następnie egzamin obowiązujący przed otrzymaniem diakonatu 23 lutego 1603 r. Został wówczas wzmiankowany jako F. Paulus Baltassaris Vadovita, CESA Kazimierz. Po egzaminach posiadając listy polecające króla Zygmunta III Wazy i wsparcie finansowe opata tynieckiego oraz innych protektorów udał się wraz z Witem Senecjuszem na studia do Włoch, początkowo w Rzymie. Tam też zdobył zapewne doktorat teologii. Klasztory augustiańskie w Polsce były zobowiązane wspomóc studia młodych zakonników. Ze względu na znaczne trudności finansowe prowincjał Jakub Mojski zażądał powrotu studentów do kraju, jednak sprzeciwił się temu generał zakonu, zaznaczając, że przecież w Polsce niewielu zakonników augustiańskich posiadało dobre wykształcenie. Generał prosił także o pokrycie dotychczasowych kosztów edukacji Wojsa i Senecjusza za ostatnie 2 lata. W 1608 r. Paweł był delegatem polskiej prowincji w czasie obrad kapituły generalnej zakonu. 2 lata później przeniósł się na polecenie generała zakonu z Padwy do Bolonii, gdzie objął stanowisko profesorskie. Niedługo później wrócił do Polski. Był wikariuszem generalnym i od 1614 r. prowincjałem prowincji polskiej. Zmarł w Warszawie. Z jego listów dowiadujemy się o licznych wewnętrznych sprawach klasztorów prowincji polskiej. Był znakomitym pisarzem i historykiem zakonu. W swoich zapiskach historycznych dał świadectwo kultu błogosławionego Izajasza Bonera. Pisał kazania o świętych i dniach świętych Sermones de Sanctis oraz Sermones in diebus festivis a. 1602. W Archiwum Narodowym w Krakowie znajdują się ponadto: Memoriae Augustinensis Eremiticae Sodalitatis Centuriarum tredecim. Tomus secundus. Tribus eiusdem memoriae centuriis comprehensus…fratris Pauli Voiisii Vadovitae Poloni… Manuscriptus ex anno 1590 in folio i Liber Propositionum atque omnium rerum P. Generalis literarum in provinciam nostrum Poloniae et imprimis coenobiumque Cracoviense missarum, Familiarumque ab Adm. RR. PP. Provincialibus pro hoc coenobio deputatarum, nec non actorum omnium provincialium determinationumque compendium iubente Adm. R. P. Paulo Voisio Vadovita S. T. D. et in tota Poloniae provincia Vicario Generali. Anno Domini 1614 die 16 … comparatus R. P. Starczowski existente Priore Cracoviensi [- -].

Natomiast z Markiem Viani z Bolonii wydał w 1614 r. Arbor Augustiana cum iconibus et elogiis Sanctorum et Beatorum ordinis.

Bibliografia

Archiwum Narodowe w Krakowie, rkpsy nr 20, 38.

Archiwum Parafialne Bazyliki WNMP w Wadowicach, sygn. I.1. Volumen Documentorum do 1700 r.

Biblioteka Jagiellońska, rkps 5945, t. 2.

Księgi egzaminów do święceń w diecezji krakowskiej z lat 1573-1614, oprac. Z. Pietrzyk, Kraków 1991.

W. Kolak, Katalog Archiwum OO. Augustianów w Krakowie 1299-1950, Kraków 1996.

T. Graff, Augustianin Paweł Vois Wadowita (zm.1616), „Wadoviana. Przegląd Historyczno-Kulturalny Wadoviana”, 15 (2012).

Z. Noga, Z dziejów Wadowic w XVII-XVIII wieku (do czasu i rozbioru Polski w roku 1772, w: Wadowice. Studia z dziejów miasta, red. E. Kotowiecki, A. Nowakowski, G. Studnicki, Wadowice1997.

G. Uth, Szkic historyczno-biograficzny zakonu augustjańskiego w Polsce, Kraków 1930.

Tomasz Graff