Józef (Benignus) Wanat

1934 - 2013

Wanat Józef, w zakonie Benignus od Chrystusa Króla (1934-2013), karmelita bosy, historyk zakonu, profesor nauk teologicznych, długoletni prowincjał.

Ur. 17 marca 1934 r. we Frydrychowicach k. Wadowic, był trzecim dzieckiem rolników Franciszka i Marii z Wądrzyków. Miał siedmiu braci i jedną siostrę. Po szkole podstawowej w 1948 r. rozpoczął naukę w niższym seminarium karmelitów bosych w Wadowicach i w 1951 r. oblókł w Czernej k. Krakowa habit karmelitański. Rok później złożył śluby zakonne. Filozofię studiował w Poznaniu a teologią w Krakowie, gdzie 15 maja 1959 r. przyjął z rąk bp. Karola Wojtyły święcenia kapłańskie. W 1960 r. został skierowany na szkolenia dla archiwistów kościelnych na Katolickim Uniwersytecie Lubelskim w Lublinie, których dopełnieniem były eksternistyczne studia historyczne na Wydziale Filozoficzno-Historycznym Uniwersytetu Jagiellońskiego w latach 1964-1969, zakończone uzyskaniem tytułu magistra historii. Zorganizował Archiwum Polskiej Prowincji Karmelitów Bosych w Czernej (przeniesione w 2013 r. do Krakowa) i przez 52 lata był archiwistą prowincjalnym. W latach 1966-1969 był wychowawcą kleryków zakonnych w Krakowie, w latach 1969-1972 przeorem klasztoru w Czernej, a w trzechleciu 1972-1975 w Lublinie, często dojeżdżając do archiwum w Czernej. Lata 1975-1984 spędził w Krakowie jako wychowawca kleryków, radny prowincji i wykładowca historii Kościoła i zakonu. W czerwcu 1979 r. mianowano go archiwistą generalnym zakonu w Rzymie. Odmówił jednak przyjęcia tej funkcji motywując decyzję słabym zdrowiem i zobowiązaniami podjętymi w Polsce. W 1982 r., na podst. rozprawy pt.: „Kult św. Józefa Oblubieńca NMP u Karmelitów Bosych w Krakowie”, przedłożonej na Papieskim Wydziale Teologicznym w Krakowie, uzyskał tytuł doktorski. Był także kierownikiem budowy kaplicy św. Rafała Kalinowskiego w Czernej, w związku z jego beatyfikacją w 1983 r. W 1984 r. habilitował się na podstawie rozprawy: „Zakon Karmelitów Bosych w Polsce. Klasztory karmelitów i karmelitanek bosych 1605-1975”. Podjął zajęcia dydaktyczne Wydziale Historii Kościoła Papieskiej Akademii Teologicznej, gdzie objął kierownictwo katedry sztuki kościelnej. W 1998 r. otrzymał tytuł naukowy profesora nauk teologicznych.

Wcześniej, bo w 1984 r. W. został wybrany prowincjałem karmelitów bosych w Polsce, a po trzechletniej kadencji prowincjalskiej przeorem klasztoru w Czernej, po czym, w 1990 r., ponownie prowincjałem. Gdy wiosną 1993 r. Polska Prowincja Karmelitów Bosych podzieliła się na Prowincje Krakowską i Warszawską, wybrano go pierwszym prowincjałem w Krakowie. Do śmierci zamieszkiwał w nowym klasztorze karmelitańskim w Krakowie na Białym Prądniku – siedzibie kurii prowincjalnej i wydawnictwa karmelitów bosych, do końca angażując się w pracę naukową.

Zmarł 9 kwietnia 2013 r. w Krakowie. Został pogrzebany w grobowcu karmelitów bosych na cmentarzu parafii Najświętszej Maryi Panny, Matki Kościoła, w Krakowie-Prądniku Białym, sąsiadującym z posesją karmelitańską, odprowadzony do grobu ks. kard. Franciszka Macharskiego.

Bibliografia podmiotowa:

Zakon Karmelitów Bosych w Polsce, Klasztory karmelitów i karmelitanek bosych 1605-1975, Kraków 1979.

Kult św. Józefa Oblubieńca NMP u Karmelitów Bosych w Krakowie, Kraków 1981

Idźcie do Józefa” – Modlitewnik, Kraków 1982.

Maryjne sanktuarium w Piotrkowicach k. Buska, Kraków 1987.

Matka Boża Szkaplerzna w Czernej, Kraków 1988.

Matka Boska Szkaplerzna w Czernej., Studium ikonograficzno-historyczne, Kraków 1988.

Na szlaku „Orlich Gniazd”, Sanktuarium Matki Boskiej Szkaplerznej w Czernej, Kraków 1991.

Maryjne sanktuarium karmelitów bosych w Czernej, Przewodnik, Kraków 1992.

Szkaplerz znakiem oddania się Maryi, Sanktuarium Matki Bożej Szkaplerznej, Czerna 1994.

Krzyżowiec Maryi, Życie i dzieło o. Gabriela Jacquiera CM (1906-1942), Kraków 1996.

Katalog Archiwum Krakowskiej Prowincji Karmelitów Bosych pw. Ducha Świętego, tom I, Dokumenty i Zespoły Archiwalne, Kraków 1998.

Rola sanktuariów maryjnych archidiecezji krakowskiej w kształtowaniu życia religijnego, Kraków 1988.

Sanktuarium Matki Bożej Szkaplerznej w Berdyczowie, Kraków 1998.

Sanktuarij Materi Bożej w Berdicewi, Kraków 1998.

Śp. o. Michał Machejek OCD (1918-1998), Rzym 1998 (współautor Sz. T. Praśkiewicz).

Katalog Archiwum Krakowskiej Prowincji Karmelitów Bosych pw. Ducha Świętego, tom II, Zbiory i spuścizny zakonników oraz kartografia. Kraków 1999.

Marcin (Campius) Wadowita (1567-1641), w: Złota księga Papieskiej Akademii Teologicznej, red. S. Piech, Kraków 2000, s. 249-260.

Sztuka w Karmelu, Kraków 1999.

Marcin Kępa (Campius) Wadowita (1567-1641), „Wadoviana. Przegląd Historyczno-Kulturalny”, nr 5, 2000, s. 92-99.

Udział Najświętszej Maryi Panny w zbawczym dziele Trójcy Świętej w karmelitańskiej ikonografii, Kraków 2000.

Z dziejów kultu Matki Bożej w Zakonie Karmelitów, Kraków 2000.

Życie i działalność karmelitów bosych w diecezji kamienieckiej w latach 1622-1866, Kraków 2001.

Święty Józef Protektorem Zakonu Karmelitańskiego, Kraków 2001.

Życie zakonne ojca Daniela Rufeisena, w: O. Daniel Maria od Najśw. Serca Pana Jezusa, (Oswald Rufeisen), Połknąłem haczyk Królowej Karmelu, Autobiografia, opr. B. J. Wanat, Kraków 2001, s. 215-251.

Drukarnia Karmelu Fortecy Najświętszej Maryi Panny w Berdyczowie. Działalność wydawnicza i poligraficzna karmelitów bosych w Berdyczowie na Ukrainie, Kraków 2002.

Kluz Mieczysław OCD, w: Encyklopedia katolicka, t. 9, Lublin 2002, k.174-175.

Zarys rozwoju kultu Matki Bożej Miłosierdzia z Ostrej Bramy, Kraków 2003.

Przyjaźń o. Wacława Nowakowskiego OFM Cap. z o. Rafałem Kalinowskim OCD, Kraków 2003.

Kult Matki Bożej w klasztorze OO. Karmelitów Na Piasku w Krakowie, jako element charyzmatu karmelitańskiego, Łańcut 2004.

Łaskami słynąca ikona Matki Bożej w Gudohajach na Białorusi, Kraków 2006.

Z dziejów zakonnego budownictwa barokowego w Małopolsce, Kraków 2006.

Klasztor karmelitów bosych w Berdyczowie na Ukrainie, Kraków 2007.

Maryjne sanktuarium w Piotrkowicach, Piotrkowice 2008.

Kult św. Józefa Oblubieńca NMP u Karmelitów Bosych w Poznaniu, Poznań 2008.

La storiografia carmelitana nell’ambito Polacco, “Historiografia del Carmelo Teresiano”. Actas del Simposio Internacional OCD. Roma, 2-5.01.2009, Roma 2009, s. 285-288.

Strażnicy wiary w godzinie próby – br. Cyprian Jan Lasoń OCD i o. Kamil Józef Gleczman OCD, Kraków 2009.

Sanktuarium Matki Bożej Nieustającej pomocy u Sióstr Karmelitanek Bosych we Lwowie i Kaliszu, Kraków 2011.

Archiwum Prowincji Karmelitów Bosych w Czernej, Kraków 2013.

NB. Bibliografia nie obejmuje recenzji prac naukowych i popularnych artykułów oraz homilii publikowanych w biuletynach wewnętrznych.

Bibliografia przedmiotowa:

Platowska-Sapetowa I., Jacka Praśkiewicza portret fotograficzny o. Benignusa Wanata, karmelity bosego, z głową Chrystusa w tle, „Folia Historica Cracoviensia”, 22 (2016) s. 35-46.

Praśkiewicz Sz. T., Zmarł o. prof. Benignus J. Wanat z Frydrychowic, „Na Karmel”, 5/2013 (199), s. 10-11.

Praśkiewicz Sz. T., In memoriam! W hołdzie autorowi książki, śp. o. Benignusowi Józefowi Wanatowi OCD (1934-2013) w: Wanat Józef Benignus, Kult św. Józefa Oblubieńca Najświętszej Maryi Panny u Karmelitów Bosych w Poznaniu, Poznań 2014, s. 7-10.

Praśkiewicz Sz. T., Prof. dr hab. Benignus Józef Wanat OCD jako propagator kultu św. Rafała Kalinowskiego, „Folia Historica Cracoviensia”, 22 (2016) s. 47-56.

Wanat E., Mój starszy brat, o. prof. dr hab. Benignus Józef Wanat OCD, Folia Historica Cracoviensia”, 22 (2016) s. 7-18.

Zieliński J., O. Benignus od Chrystusa Króla – Józef Wanat (1934-2013), „Życie Karmelu”, nr 122/2013, s. 73-78.

Szczepan T. Praśkiewicz (karmelita bosy)