Leon Wadler

- 1942

Wadler Leon (zm. po 3.07.1942 r.) – dr nauk prawnych, adwokat w Wadowicach

Z wykształcenia prawnik, uzyskał stopień doktora nauk prawnych. Prowadził swoją kancelarię przy ul. 3 Maja 8 (obecnie ul. Lwowska).

Dr Leon Wadler był aktywnym członkiem założonego ok. 1926 r. Żydowskiego Domu Ludowego, mieszczącego się w domu Stefana Hofmana na ul. 3 Maja. Stowarzyszenie skupiało żydowską inteligencję – początkowo tylko inteligencję zawodową (m.in. prawników) i środowisko akademickie. Z biegiem czasu powstała jednak inicjatywa zorganizowania ośrodka kultury dla wszystkich żydowskich mieszkańców Wadowic. U schyłku lat 30. w zarządzie Domu Ludowego większość zdobyła postępowa młodzież dążąca do radykalnych zmian w funkcjonowaniu stowarzyszenia. Starsi członkowie odrzucili proponowane zmiany i założyli własną organizację – Klub Inteligencji Żydowskiej, z prezesem dr Ryszardem Danielem i kilkuosobowym zarządem, gdzie obok dr. Leona Wadlera zasiadali m.in. Henryk Benedetz, dr Maurycy Huppert i dr Bernard Schor.

Dr Wadler zaangażował się także w działalność Związku Sportowego “Makkabi – Arie” (“Lwy”), którego był członkiem zarządu.

Był mężem Marii (Miriam) Bałamuth.

W czasie hitlerowskiej okupacji pozostał w Wadowicach. 3 lipca 1942 r. wraz z żoną i jej rodziną wywieziony do obozu zagłady w Bełżcu, gdzie został zamordowany.

Bibliografia:

B. Czapik, Działalność stowarzyszeń i organizacji sportowych w Wadowicach w latach 1887 – 1939, w: Wadowice. Studia z dziejów miasta, red. E. Kotowiecki, A. Nowakowski, G. Studnicki, Wadowice 1997.

B. Czapik, Sportowe tradycje Wadowic, “Nadskawie. Almanach kulturalny”, z. 7-8, 1989.

K. Iwańska, Dzieje i kultura Żydów w Wadowicach w latach 1864-1945, Kraków 2016.

K. Iwańska, Życie społeczne i kulturalne Żydów wadowickich w dwudziestoleciu międzywojennym, “Wadoviana. Przegląd historyczno-kulturalny”, nr 9, 2005.

Księga pamiątkowa b. Gmin żydowskich Wadowic, Andrychowa, Kalwarii i Myślenic, red. D. Jakubowicz, Tel Awiw 1968.

A. Ziarkowska, Getto wadowickie, “Wadoviana. Przegląd historyczno-kulturalny”, nr 7, 2002.

(Marcin Witkowski)