Stanisław Nowak

1895 - 1940

Stanisław Nowak (1895 – 1940) – starszy posterunkowy, komendant posterunku Policji Państwowej w Stryszowie (powiat wadowicki).

Urodził się 12 kwietnia 1895 r. we wsi Stobierna (powiat rzeszowski). Jego ojciec Sebastian Nowak był rolnikiem, synem Wojciecha i Katarzyny z domu Warchoł. Matka, Zofia z Woźniaków, także pochodziła z rodziny chłopskiej, była córką Kazimierza i Anny z domu Nędza. Stanisław Miał siedmioro rodzeństwa: Józefa, Wojciecha, Wiktorię, Marię, Anielę, Tomasza i Jadwigę.

W latach 1904 – 1909 r. uczył się w szkole powszechnej kończąc 4 klasy. W czasie I wojny światowej służył w armii austriackiej. Do Wojska Polskiego wstąpił jako ochotnik już 3 listopada 1918 r i rozpoczął służbę w 4 kompanii 5 pułku piechoty Legionów Polskich w Rzeszowie. Z powodu choroby, 15 grudnia 1918 r został czasowo urlopowany.

Stanisław Nowak wstąpił do Policji Państwowej 1 czerwca 1920 r. i został przydzielony do służby w województwie krakowskim. W okresie od 22 stycznia do 6 czerwca 1923 r. uczestniczył w kursie posterunkowych w Szkole Okręgowej w Krakowie, który ukończył z wynikiem bardzo dobrym. Pełnił służbę na posterunkach Policji Państwowej w Przeciszowie (powiat wadowicki), w Babicach (powiat chrzanowski) i Zatorze (powiat wadowicki). Z dniem 25 kwietnia 1934 r. objął stanowisko komendanta posterunku Policji Państwowej w Stryszowie (powiat wadowicki) i na tym stanowisku pozostał aż do września 1939 r. Starszym posterunkowym Policji Państwowej został mianowany 1 lipca 1927 r. Został odznaczony Medalem Pamiątkowym za wojnę 1918 – 1920 oraz Medalem Pamiątkowym Dziesięciolecia Odzyskania Niepodległości.

Stanisław został bierzmowany 23 grudnia 1921 r. a związek małżeński z Rozalią Momot zawarł w dniu 19 sierpnia 1922 r. w kościele parafialnym w Zatorze (powiat wadowicki). Nowakowie doczekali się sześciorga dzieci: trzech córek: Zofii, Władysławy i Janiny oraz trzech synów: Kazimierza, Stanisława i Władysława.

Starszy Posterunkowy Stanisław Nowak w czasie kampanii wrześniowej znalazł się pod okupacją sowiecką. Został aresztowany i jako jeniec osadzony w obozie NKWD w Ostaszkowie. Decyzją Biura Politycznego KC WPK(b) z 5 marca 1940 r. został wraz z innymi jeńcami tego obozu przewieziony do siedziby Obwodowego Zarządu NKWD w Kalininie. Został zamordowany w piwnicach tamtejszego więzienia wewnętrznego. Jego nazwisko znajduje się na liście wywozowej nr 037/4 z 20 kwietnia 1940 r. pod pozycją 42. Jest pochowany na Polskim Cmentarzu Wojennym w Miednoje.

Stanisław Nowak został upamiętniony na Pomniku „Krzyż Katyński”, który został odsłonięty w dniu 22 kwietnia 2010 r w Wadowicach w hołdzie oficerom i funkcjonariuszom publicznym z terenu Ziemi Wadowickiej zamordowanym w 1940 r. przez Sowietów. Jego imię i nazwisko figuruje wśród 250 bestialsko zamordowanych ofiar NKWD.

W dniu 08 czerwca 2017 r. Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej Andrzej Duda podpisał akt mianowania Postanowieniem Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 05 października 2007 r. – mianując starszego posterunkowego Policji Państwowej Stanisława Nowaka na stopień aspiranta Policji Państwowej.

Bibliografia

Archiwum Instytutu Pamięci Narodowej Oddział w Krakowie

Archiwum Akt Nowych w Warszawie

Centralne Archiwum Wojskowe w Warszawie

Archiwum Państwowe w Rzeszowie

Biblioteka Cyfrowa Ośrodka KARTA-http://dlibra,karta.org.pl/dlibra-zakładka „Indeks Represjonowanych”

M. Siwiec-Cielebon, Vinctis non victis. Pokonanym nie zwyciężonym. Wadowicka Lista Katyńska. Synowie Ziemi Wadowickiej i żołnierze garnizonu Wadowice polegli i pomordowani w wyniku agresji sowieckiej 1939 – 1940 r., Wadowice 2010, s. 213.

Naznaczeni piętnem Ostaszkowa. Wykazy jeńców obozu ostaszkowskiego i ich rodzin, red. G. Jakubowski, Warszawa 2000.

Miednoje. Księga Cmentarna Polskiego Cmentarza Wojennego, t. 2, praca zbiorowa pod red. G. Jakubowskiego, Warszawa 2006, s. 628.

Paweł Nowak