Krzysztof Meresz

-

Meresz Krzysztof (zm. po 1634 r.) – rzeźnik, ławnik miejski w Wadowicach

W latach 1630-1634 jeden z przywódców buntu przeciw rajcom miejskim.

W 1630 r. żona wadowickiego rzeźnika Krzysztofa Meresza naubliżała na rynku żonie rajcy miejskiego Walentego Wierczka. Za czyn ten została ukarana bardzo surowo – sąd miejski skazał ją na więzienie i 33 grzywny kary (30 grzywien na rzecz starostwa zatorskiego, 3 grzywny do kasy miejskiej). Nieproporcjonalność kary w stosunku do czynu (na wysoki wyrok miał bez wątpienia wpływ fakt zasiadania Walentego w radzie miejskiej) sprawiła, że Meresz wystąpił przeciw rajcom podburzając do tego także innych wadowiczan, m.in. Walentego Bernackiego i Wawrzyńca Raczka. Buntownicy żądali m.in. przedstawienia ksiąg miejskich, ale rajcy postanowili zdławić bunt i uwięzić Meresza. Przybyły do Wadowic podstarości Aleksander Kowieski powołał zgodnie ze swymi prerogatywami nową radę miejską, ale nie zakończyło to sporu. Wręcz przeciwnie – nowo wybrani rajcy: Adam Wojaszkowicz i Adam Leń opowiedzieli po stronie zbuntowanych mieszczan, inni natomiast, z wieloletnim rajcą wadowickim Jakubem Wierczkiem (bratem Walentego) i Janem Prasołem zwanym Szeligą, poparli starych rajców.

Spór trwał kilka lat i zakończył się dopiero 10 października 1634 r. kiedy to Walenty i Jakub Wierczkowie, w obecności sędziego sochaczewskiego Maksymiliana Jarzyny i podstarościego zatorskiego Jakuba Załuskiego, zawarli ugodę, wedle której zapłacili miastu 1.300 złotych polskich tytułem odszkodowania za fałszowanie ksiąg miejskich i defraudację środków finansowych przeznaczonych na kościół.

Efektem kryzysu była wymiana elity miejskiej lat 30. XVII w. – Wierczkowie opuścili Wadowice i osiedlili się najprawdopodobniej w Kazimierzu, przywódcy buntu: Krzysztof Meresz, Walenty Bernacki i Wawrzyniec Raczek zostali ławnikami, a Adam Leń utorował drogę synowi, Walentemu do funkcji burmistrza (1637-1638) i wiceburmistrza Wadowic (1642 r.).

Bibliografia:

T. Klima, Wadowice II: Organizacja miejska i sądownictwo od r. 1550 do r. 1784, w: Sprawozdania Dyrekcji Gimnazyum w Wadowicach, Wadowice 1905-1907.

Z. Noga, Z dziejów Wadowic w XVII-XVIII wieku  (do czasu I rozbioru Polski w roku 1772), w: Wadowice. Studia z dziejów miasta, red. A. Nowakowski, Wadowice 1997.

A. Nowakowski, Dzieje miasta i parafii Wadowice. Szkic historyczno-prawny, Kraków 1985.

G. Studnicki, Kto był kim w Wadowicach?, Wadowice 2004.

(Marcin Witkowski)