Jan Kanty Kraszowski (Krassowski)

1742 - 1822

Ks. Kraszowski [Krassowski] Jan Kanty (1742–1822), proboszcz i dziekan wadowicki, doktor filozofii, honorowy kanonik katedralny tarnowski i kielecki.

Urodzony 21 X 1742 r. w Wadowicach, syn Jana Kraszowskiego. Pierwsze nauki pobierał w rodzinnym mieście. Studiował w Akademii Krakowskiej, gdzie prawdopodobnie uzyskał doktorat z filozofii. Do krakowskiego seminarium duchownego na Stradomiu wstąpił 9 V 1764 r., jako kleryk niższych święceń, gdyż tonsurę i cztery święcenia niższe przyjął 18 XII 1762 r. Na subdiakona wyświęcony 21 XII 1765 r., uzyskał kanoniczny tytuł święceń: wikariat kolegiaty w Skalbmierzu. Diakonem został 22 II 1766 r. Święceń prezbiteratu udzielił mu 15 III 1766 r. biskup krakowski Franciszek Potkański.

Po święceniach posłany na wikariat do Jędrzejowa. W 1767 r. pełnił funkcję altarysty w Zatorze. Krótko zajmował też posadę wikariusza w Wadowicach (1768), a w latach 1768-1777 był proboszczem w Głębowicach.

Po śmierci ks. Józefa Rudnickiego administrował parafią wadowicką w latach 1777-1780. Dekretem biskupa krakowskiego Kajetana Sołtyka z 20 XII 1780 r., który przywrócił samodzielną w stosunku do Woźnik parafię w Wadowicach, został jej pierwszym proboszczem. Niedługo potem, po utworzeniu dekanatu wadowickiego w 1786 r., został mianowany dziekanem dekanatu wadowickiego.

W czasie swojego 45-letniego duszpasterzowania ks. K. zasłużył się jako gorliwy kapłan i energiczny gospodarz. W 1778 r. zbudował przy pomocy władz miejskich nową drewnianą plebanię, sytuowaną po południowej stronie kościoła. W latach 1791-1798 wybudował całkowicie nowy murowany kościół trzynawowy pod dachem gontowym wraz z wieżą, który konsekrował 28 IX 1808 r. biskup krakowski Andrzej Gawroński. Pierwotnie ks. K. planował budowę znacznie większego gmachu kościoła o dwóch wieżach. Z powodów finansowych władze miasta zmieniły te plany i odebrały proboszczowi bezpośredni nadzór nad jego budową.

Ks. K. dbał o materialny rozwój kościoła i parafii. Własnym sumptem ufundował organy (3000 złr), złotą monstrancję (800 złr) i relikwiarz Krzyża Świętego, wystawiany do adoracji w Wielki Piątek. W 1804 r. zawiesił na nowej dzwonnicy dzwon o wadze 12 cetnarów, który został odlany przez węgierskiego ludwisarza w Wadowicach. Pozostawił po sobie cenny zbiór książek, a do jego szczególnych zainteresowań w ostatnich latach życia należało zegarmistrzostwo. Wznowił działalność dawnego Bractwa Różańcowego, które wyjątkowo aktywnie działało w latach 1802-1821. Za jego duszpasterzowania zamknięto cmentarz wokół kościoła, a w 1822 r. otwarto nowy poza miastem. W uznaniu zasług odznaczony przez władze kościelne tytułem honorowego kanonika tarnowskiego i kieleckiego.

Prawdopodobnie braćmi lub krewnymi ks. K. byli ks. Krzysztof Krassowski (ok. 1738-1803), proboszcz w Świniarsku, i Jakub Kraszowski, rajca miejski, który złożył podpis imieniem całego pospólstwa pod uchwałą rady miejskiej (6 V 1789), w sprawie opodatkowania mieszczan na rzecz szkoły.

Ks. K. zmarł 16 XI 1822 r. w Wadowicach, w wieku 80 lat, w 56 roku kapłaństwa. Pochowany na nowym cmentarzu miejskim. Portret jego znajduje się w wadowickiej zakrystii, a w kościele pamiątkowa tablica poświęcona jego pamięci.

Bibliografia

Archiwum Parafii Ofiarowania Najświętszej Marii Panny w Wadowicach, Liber Presbyterorum et Memorabilium Parochiae Wadowice, sygn. II.1.

Archiwum Parafii Ofiarowania Najświętszej Marii Panny w Wadowicach, Dekret biskupa krakowskiego Kajetana Sołtyka z 1780 r. wydzielający parafię Woźniki od Wadowic, sygn. II.2.

Archiwum Parafii Ofiarowania Najświętszej Marii Panny w Wadowicach, Dokument pamiątkowy konsekracji kościoła w Wadowicach z 1808 r., sygn. II.3.

Archiwum Parafii Ofiarowania Najświętszej Marii Panny w Wadowicach, Rejestr budowy kościoła wadowickiego z 1791 r., sygn. II.5.

Archiwum Parafii Ofiarowania Najświętszej Marii Panny w Wadowicach, Inwentarze kościoła i parafii Wadowice 1786 – 1824, sygn. II.8.

Nowak A., Słownik biograficzny kapłanów diecezji tarnowskiej 1786-1985, t. III, Tarnów 2001.

Meus K., Wadowice 1772-1914. Studium przypadku miasta galicyjskiego, Kraków 2013.

Studnicki G., Kto był kim w Wadowicach?, Wadowice 2004.

Studnicki G., Cmentarz parafialny w Wadowicach, Wadowice 1997.

Szczepaniak J., Katalog duchowieństwa diecezjalnego zestawiony na podstawie krakowskich ksiąg święceń (1646-1789), Kraków 2006.

Artur Oboza