Karl Korn

1852 - 1906

Korn Karl (1852-1906) – architekt, budowniczy, postać zasłużona w historii Bielska.

Urodził się w 29 października 1852 r. Wadowicach jako Karpel Korn w żydowskiej rodzinie Simona Korna, który był kupcem, i Cecilie Zilki. Imię Karl przyjął zapewne po przeprowadzce do Bielska.

Ukończył szkołę w Opawie, później studia na Politechnice w Karlsruhe i na Politechnice oraz Akademii Sztuk Pięknych w Wiedniu, pod kierunkiem znanych profesorów architektury Heinricha von Ferstla i Theophila von Hansena, którzy wywarli istotny wpływ na jego twórczość. Po ukończeniu studiów pracował jako asystent na Politechnice w Brnie, następnie postanowił osiedlić się w Bielsku.

Pierwszym współrealizowanym przez niego projektem była ukończona w 1881 r. (obecnie nieistniejąca) bielska synagoga. W 1882 r. założyła własną firmę projektową, był także z czasem właścicielem tartaku, cegielni i kamieniołomu w Straconce.

Korn wywarł swoimi projektami ważny wpływ na wielkomiejski architektoniczny wizerunek miasta zwanego „małym Wiedniem”. Jego dziełem są m.in.: miejscowy dworzec kolejowy (1889 – wzniesiony przez firmę Korna na podstawie projektu Karola Schulza), budynek poczty głównej (1898), szpital przy ul. Wyspiańskiego (1893), koszary dla garnizonu wojskowego (1895), liczne kamienice kupców i fabrykantów przy ulicach 3 Maja, Mickiewicza i 11 Listopada, a także obecny hotel President (obecnie ul. 3 Maja), pierwotnie Kaiserhof, powstały w latach 1892-93. Wszystkie te budowle wpisują się w nurt tzw. historyzmu wykorzystującego bogate motywy neorenesansowe, neobarokowe a także secesyjne. Korn wyraźnie inspirował się także budowlami wiedeńskimi. Zachował się jego bielski dom (ul. Mickiewicza 21) – kamienica powstała w latach 1882-83 w stylu neorenensasowego budownictwa włoskiego pałacu miejskiego. Firma Korna zbudowała także najstarsze schronisko turystyczne w Beskidzie Śląskim – na Szyndzielni – oddane do użytku w 1897 r.

Projektował bądź realizował również obiekty przemysłowe: fabrykę mebli w Jasienicy, rafinerię w Czechowicach oraz walcownię w Dziedzicach. Poza Bielskiem firma realizowała budowę takich obiektów jak dworce kolejowe w Boguminie, Morawskiej Ostrawie i Gruszowie, współtworzyła synagogi w Oświęcimiu, Wadowicach i Andrychowie (w tych trzech przypadkach Korn był projektantem), oraz kościoły rzymskokatolickie w Żywcu, Kętach, Porąbce, Gierałtowicach, Lipowej i Choczni.

Sprawował funkcję przewodniczącego stowarzyszenia rzemiosł budowlanych. Dał się poznać także jako filantrop pomagający biednym dzieciom i studentom. Jego żoną była Paula Tugendhat, z którą miał trzech synów.

W uznaniu zasług cesarz Franciszek Józef I nadał mu tytuł cesarsko-królewskiego radcy budowlanego.

Zmarł 20 stycznia 1906 r. w Bielsku. Został pochowany na cmentarzu żydowskim w Bielsku przy ul. Cieszyńskiej. Jego firmę przejął syn Felix, lecz dalej używał nazwy „Karl Korn”. W 1998 r. władze Bielska-Białej uhonorowały Korna ulicą jego imienia.

Bibliografia:

Bielsko-Biała. Monografia miasta, T. III: Bielsko od wojen śląskich do zakończenia I wojny światowej (1740-1918), red. I. Panic I., Bielsko-Biała 2010.

Karol Korn. Budowniczy miasta, red. D. Wiewióra, E. Chojecka, E.  Janoszek, J. Proszyk, Bielsko-Biała 2016.

(Krzysztof Koźbiał, Instytut Europeistyki UJ)