Józef (Rafał) Kalinowski

1835 - 1907

Józef (Rafał) Kalinowski (1835-1907) – duchowny, karmelita bosy, inżynier, oficer, powstaniec styczniowy, święty kościoła rzymskokatolickiego.

Ur. się 1 września 1835 r. w Wilnie, przyjmując imię Józef, jako syn Andrzeja Kalinowskiego, nauczyciela gimnazjum i Józefy z rodu Połońskich, która zmarła kilka dni po jego urodzeniu. Ojciec wywodził się z drobnej szlachty, skromny majątek rodu został skonfiskowany przez władze carskie po I rozbiorze Polski.

Pobierał nauki w wileńskim gimnazjum zdając egzamin maturalny w 1850 r. Studiował w Instytucie Agronomicznych w Hory-Horkach koło Orszy aby po dwóch latach przenieść się do Petersburga do Mikołajewskiej Szkoły Inżynierskiej, wstępując równocześnie do armii rosyjskiej. Ukończył studia w 1857 r., przyjmując w tejże uczelni posadę adiunkta matematyki. Był porucznikiem armii. Następnie podjął pracę przy budowie linii kolejowej Odessa-Kursk, następnie w Brześciu Litewskim jako wojskowy.

Z pracy w armii zrezygnował po wybuchu powstania styczniowego, w obawie przed skierowaniem do działań przeciw Polakom. Nie będąc przekonanym do czynu zbrojnego przeciw zaborcy włączył się w powstanie będąc na obszarze Litwy naczelnikiem tzw. wydziału wojny. Nieco wcześniej podjął decyzję o wstąpieniu do klasztoru, pierwotnie kapucynów, i prywatnie zagłębiał się w teologię. Nie było to wówczas możliwe z uwagi na aresztowanie w marcu 1864 r. Skazano go na karę śmierci, lecz wyrok został zamieniony na zesłanie na Syberię. Katorgę odbywał do 1874 r. w Usolu, niedaleko Irkucka, pracując w warzelni soli.

Po powrocie z zesłania zamieszkał w Warszawie, przyjął posadę wychowawcy księcia Augusta Czartoryskiego – późniejszego salezjanina i błogosławionego – i udał się do Paryża. Na emigracji podjął ostateczną decyzję o wstąpieniu do klasztoru karmelitów. Wstąpił do nowicjatu w Grazu w 1877 r., przyjmując imię zakonne Rafała od św. Józefa. Studiował w seminarium w Györ. Przyjął święcenia kapłańskie w 1882 r.

Decyzja o wstąpieniu do klasztoru nie mogła dziwić bowiem od początku swego życia był religijny, jedynie w okresie studiów w Petersburgu – najprawdopodobniej pod wpływem otoczenia – zaniedbał się w praktykach religijnych. Umocnił się w wierze podczas zesłania, prowadząc ascetyczny tryby życia.

Po otrzymaniu święceń przeniesiono go do klasztoru w Czernej koło Krakowa (jedyny wówczas klasztor karmelitański na ziemiach polskich) gdzie trzykrotnie sprawował funkcję przeora. W toku rozwoju życia zakonnego w Galicji w II połowie XIX w. karmelici podjęli decyzję o założeniu drugiego klasztoru. Na lokalizację wybrano Wadowice, w czym niemała zasługi miał ojciec Rafał.

W 1892 r. przybył do Wadowic zostając przeorem budowanego z czasem klasztoru, pełniąc tę funkcję także później (w sumie 3 razy). Klasztor konsekrowano w 1899 r. Z racji pełnienia istotnych funkcji w zakonie pracował w Wadowicach do 1894 r., następnie w latach 1897-1898, 1900-1903 oraz 1906-1907.

Zmarł 15 listopada 1907 r. w wadowickim klasztorze. Został pochowany w Czernej. W 1937 r. szczątki zostały przeniesione do miejscowej kaplicy św. Jana od Krzyża.

Po śmierci rozpoczął się jego kult, choć już na zesłaniu w Usolu określano go jako „świętego”. Grób ojca Rafała w Czernej był licznie odwiedzany wobec czego już w 1934 r. podjęto starania beatyfikacyjne. Beatyfikacji dokonał dopiero Jan Paweł II 22 czerwca 1983 r. Istotnym miejscem kultu były Wadowice, tu też doszło do uznanego cudu – uzdrowienia chłopca po ciężkim wypadku samochodowym. Kanonizacja bł. Rafała Kalinowskiego miała miejsce w Rzymie 17 listopada 1991 r. Rafał Kalinowski jest patronem Sybiraków, żołnierzy, oficerów, inżynierów, kolejarzy i diecezji sosnowieckiej.

Bibliografia

Gil H. C., Karmelici Bosi w Wadowicach, Kraków 2003.

Gil H. C., Klasztor Karmelitów Bosych w Wadowicach, Kraków 1999.

Gil H. C., Ojciec Rafał Kalinowski 1835-1907, Kraków 1984.

Machejek M., Na syberyjskich szlakach św. Rafała Kalinowskiego, Rzym 1992.

Krzysztof Koźbiał (Instytut Europeistyki, Uniwersytet Jagielloński)