Ludwik sr Jach

1892 - 1952

Ludwik Jach senior (1892-1952), artysta malarz, pedagog.

Ur. się i wychował w Krakowie, tam też zdobył wykształcenie. Studiował na krakowskiej Akademii Sztuk Pięknych od 1912 r., naukę przerwał na okres I wojny światowej, kiedy to pełnił służbę w wojsku austriackim. Po wojnie ukończył w 1919 r. rozpoczęte studia w szkole głównej prof. Teodora Axentowicza, gdzie był wyróżniony dwukrotnie nagrodami i raz brązowym medalem. W 1922 r. przyjął posadę nauczyciela rysunków i prac ręcznych w Państwowym Gimnazjum Męskim w Wadowicach, a w 1926 r. sprowadził się tam wraz z rodziną, podejmując z czasem pracę także w Gimnazjum OO. Karmelitów i w Collegium Marianum. Był opiekunem artystycznym „Lutni szkolnej”, czasopisma wadowickiego gimnazjum. Przez sześć lat uczył Karola Wojtyłę. Wśród uczniów propagował nowinki techniczne, uczył ich jak wykonać samodzielnie kajaki, ale i prowadził kursy modelarstwa, a dla konstruktorów najlepszych modeli samolotów i szybowców organizował zawody plenerowe.

Od 1933 r. był związany się z wadowickim kręgiem artystycznym „Czartak II”. Malarstwo uprawiał przez całe życie, głównie malował okoliczne krajobrazy, ale i portrety, wizerunki świętych, martwą naturę, czy wykonywał także pocztówki. Pozostawił po sobie głównie obrazy olejne i akwarele, w przeważającej mierze niewielkich rozmiarów. Jego malarstwo cechowała prawda o przedmiocie, realizm, w akwarelach i w pejzażach jasna tonacja, natomiast w portretach klasyczny brąz i czerń. Na zlecenie kościoła parafialnego w Osieku namalował 14 obrazów przedstawiających Stacje Drogi Krzyżowej. Wystawiał swe obrazy w Krakowie, w Wadowicach; odbył wiele podróży artystycznych, jak np. te do Włoch i do Bułgarii.

Jego prace znajdują się dziś w Muzeum Miejskim w Wadowicach, są to głównie obrazy olejne: Portret syna, Portret żony, Portret Stanisława Jacha, Portret Henryka Gawora; wiele pejzaży np. Pejzaż wiejski, Pejzaż z rzeką, Pejzaż z górą w tle, Pejzaż z drogą i trawą, Las oraz Kwiaty w wazonie, Kwiaty w wazonie – chryzantemy, Kwiaty w donicy (1924); a także akwarele: Słoneczniki (1922), Pejzaż, Martwa natura (1947) oraz rysunki piórkiem; w Prywatnym Muzeum Polsko-Amerykańskim Z. Krausa znajdują się obrazy olejne: Autoportret z 1914r., dwa Portrety syna Ludwika Antoniego Jacha, Dom na Gotowiźnie, Pejzaż okolic Wadowic oraz jedna akwarela Gorlice (1917), czy w zbiorach prywatnych jak np. Pejzaż Wadowic (1939), Pejzaż z kapliczką i tęczą, Pejzaż z domami.

W czasie okupacji należał do Tajnego Ogniska Nauczycielskiego, przekształconego w Powiatową Tajną Komisję Oświaty i Kultury, w ramach której organizował w Wadowicach nauczanie, dzięki któremu ponad 70 uczniów w latach wojny ukończyło szkołę średnią. Po wojnie organizował Liceum Ogólnokształcące, którego na krótko został dyrektorem. Zmarł w Wadowicach 26 czerwca 1952 r., spoczywa na tamtejszym cmentarzu parafialnym.

Bibliografia

Burghardt M., Wadowiccy artyści w świetle archiwaliów Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie, „Wadoviana. Przegląd historyczno-kulturalny”, nr 19, 2016.

Burghardt M., Wadowickie korzenie Karola Wojtyły, Wadowice 2013.

Czartak II, „Nadskawie” nr 7-8, Wadowice 1989.

Jachowie. Malarstwo, Biblioteka Zbiorów Historycznych im. M. Wadowity, tom 2, Wadowice, b.d.

Marta Burghardt (Instytut Dialogu Międzykulturowego im. Jana Pawła II w Krakowie)