Jan Doroziński

1862 - 1942

Jan Doroziński (1862-1942) – nauczyciel, dyrektor wadowickiego gimnazjum, radny miejski.

Ur. 11 maja 1862 r. w Trzęsówce w powiecie kolbuszowskim, na północny-zachód od Rzeszowa.

Karierę nauczycielską rozpoczął w Krakowie, na przełomie lat 80 i 90. XIX stulecia, w I gimnazjum w Krakowie, nauczając propedeutyki filozofii. Przybył do Wadowic w 1895 r. z Bochni, ucząc wspomnianej propedeutyki oraz języków greckiego i łacińskiego. Wtedy też pełnił funkcję opiekuna biblioteki nauczycielskiej i zbiorów archeologicznych. Po trzech latach uzyskał tytuł profesora gimnazjum, lecz w 1901 r. odszedł do Tarnowa.

Powrócił do Wadowic w 1908 r. z gimnazjum św. Anny w Krakowie (obecne I Liceum im. B. Nowodworskiego) zostając dyrektorem placówki – i pełniąc tę rolę przez 16 lat w trudnym czasie I wojny światowej i w początkach odrodzonej II Rzeczypospolitej, do 1924 r. Pod jego kierownictwem szkoła przeszła zatem od okresu galicyjskiej autonomii do czasu odzyskania niepodległości przez Polskę. Nauczał zarówno propedeutyki filozofii jak też – sporadycznie – greckiego i łaciny. Było to uzasadnione m.in. tym, iż był jednym dyrektorem tego typu szkół w Galicji, który posiadał 2 nauczycielskie egzaminy (z filozofii i greki). W czasie wojny krótko – 1915 – pracował w polskim gimnazjum w Brnie na Morawach. Oprócz pracy nauczycielskiej poświęcał czas społeczności lokalnej będą radnym miejskim, członkiem Rady Szkolnej Okręgowej a od 1921 r. Rady Szkolnej Powiatowej. W okresie I wojny niósł pomoc ofiarom w Wadowicach jako członek organizacji charytatywnej: Krakowskiego Książęco-Biskupiego Komitetu Pomocy dla dotkniętych klęską wojny, powstałej z inicjatywy biskupa Sapiehy.

Zajmował się także psychologią, wydając w 1925 r. podręcznik „Zarys psychologii elementarnej. Podręcznik do użytku szkolnego i prywatnego”. Rozległość jego zainteresowań i pasji obejmowała także poezję, sztukę, turystykę, szachy i nowożytne języki obce. Swej pierwszej żonie Julii (zmarłej nagle w 1913 r. w 38 roku życia), pochowanej na cmentarzu w Wadowicach, poświęcił tom wierszy „Z woli przeznaczeń” (1924). Z lat 1901-1922 zachowały się w rękopisie jego „Dzienniki”, w których opisał m.in. swe przeżycia związane z zakończeniem wojny, gdzie pod datą 30 października 1918 r. zanotował, iż „Galicya przechodzi pod władzę polską!”.

Jego córką była Janina Brzostowska (1897-1986), poetka, tłumaczka (ze starogreckiego, niemieckiego, bułgarskiego i czeskiego), powieściopisarka, członkini grupy literackiej „Czartak”.

W 1924 r. odszedł na emeryturę, mieszkając jeszcze przez kolejne 3 lata w budynku gimnazjum, po czym przeniósł się do Krakowa.

Zmarł w Krakowie w 1942 r.

Bibliografia

Studnicki G., Pierwsza wśród równych. Dzieje Gimnazjum i liceum w Wadowicach, Wadowice 1991.

Studnicki G., Kto był kim w Wadowicach? Wadowice 2004.

Siwiec-Cielebon M., Ku Niepodległej. Rok 1918 w Pamiętniku Jana Dorozińskiego. „Wadoviana. Przegląd historyczno-kulturalny” 1998, nr 2, s. 46-54.

Krzysztof Koźbiał (Instytut Europeistyki, Uniwersytet Jagielloński)