Daniel Czyż

1907 - 1990

Czyż Daniel (1907-1990) – lekarz medycyny, epidemiolog, działacz PCK, więzień KL Dachau

Urodził się 27 grudnia 1907 r. w miejscowowści Datynie Dolne w monarchii habsburskiej (Dolni Datynĕ; dzisiaj część Hawierzowa w Czechach), w rodzinie polskiego górnika. Szkołę powszechną ukończył w rodzinnej miejscowości, a następnie, w 1927 r. gimnazjum polskie w Orłowej (Orlová) koło Karwiny. W 1934 r. ukończył studia na Wydziale Lekarskim Uniwersytetu Jagiellońskiego. Praktykę podyplomową odbył w latach 1934-1935 w Szpitalu Śląskim w Cieszynie, a następnie pracował jako wolontariusz w Klinice Ginekologiczno-Położniczej w Krakowie(1935-1936) i ponownie w Szpitalu Śląskim w Cieszynie (1936 r.). Od 1936 r. był zatrudniony w Szpitalu Miejskim w Mysłowicach.

Wiosną 1940 r. Daniel Czyż został aresztowany przez gestapo, a następnie wywieziony do obozu koncentracyjnego Dachau, gdzie był więziony do października 1940 r. Po powrocie z obozu pracował w Ośrodku Zdrowia w Krzeszowicach (1941-1945).

Po zakończeniu wojny Daniel Czyż wrócił do pracy w Mysłowicach, gdzie pracował jako lekarz miejski, kierownik Kolumny Sanitarno-Epidemiologicznej i Ośrodka Zdrowia oraz lekarz Poradni “K”.

Do Wadowic Czyż przyjechał w październiku 1954 r. i objął kierownictwo nad Powiatową Kolumną Sanitarno-Epidemiologiczną. Dzięki zaangażowaniu lekarza powstała, pierwsza w województwie krakowskim nowoczesna i posiadająca wykwalifikowaną kadrę, Terenowa Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna. Zespołowi Daniela Czyża udało się zwalczyć dotkliwe dla lokalnej społeczności choroby zakaźne – błonica, dur brzuszny, porażenie dziecięce, tężec i czerwonka. W tym czasie nadal się kształcił uzyskując specjalizację I stopnia w zakresie higieny i epidemiologii (18.12.1957 r.) i II stopnia w zakresie organizacji ochrony zdrowia (31.12.1958 r.). Dyplom ukończenia specjalizacji w Instytucie Medycyny Pracy i Higieny Wsi uzyskał 29 września 1973 r. oraz dW kolejnych latach pełnił funkcję lekarza rejonowego w wadowickiej przychodni zdrowia, lekarza Poradni Sportowo-Lekarskiej, lekarza szkolnego Liceum Ogólnokształcącego.

Daniel Czyż był także aktywnym działaczem PCK, radnym Miejskiej i Powiatowej Rady Narodowej oraz przewodniczącym komisji zdrowia. Wielkrotnie odznaczony – m.in. Odznaką Honorową PCK (1950 r.), Złotym Krzyżem Zasługi (1964 r.), Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (1973 r.) i Odznaką Zasłużonego dla Ziemi Wadowickiej (1975 r.).

Przeszedł na emeryturę 31 lipca 1980 r.

Zmarł 16 maja 1990 r.; jest pochowany na Cmentarzu Parafialnym w Wadowicach.

Bibliografia

Archiwum IPN w Katowicach

Kronika Miasta i Gminy Wadowice

Kronika Powiatu Wadowickiego

E. Kotowiecki, Wadowiccy lekarze, Wadowice 1996.

G. Studnicki, Pierwsza wśród równych. Dzieje Gimnazjum i Liceum w Wadowicach, Wadowice 1991.

G. Studnicki, Kto był kim w Wadowicach, Wadowice 2004.

Marcin Witkowski