Aleksy Bocheński

1808 - 1893

Ks. Bocheński Aleksy (1808-1893), kanonik, proboszcz i dziekan wadowicki, radny i honorowy obywatel Wadowic, inspektor szkolnictwa, honorowy radca krakowskiej kurii biskupiej.

Urodził się 8 VII 1808 r. w Gniezdy na Spiszu. Syn Jakuba i Elżbiety. Absolwent gimnazjum w Podolińcu. Filozofię studiował w Wielkim Waradynie na Węgrzech, a teologię we Lwowie i Tarnowie. Święcenia kapłańskie przyjął 24 VIII 1832 r. w katedrze tarnowskiej, z rąk biskupa Franciszka Pisztka.

Po święceniach służył jako wikariusz w Choczni (1832-1834). W dniu 1 IV 1834 r. mianowany administratorem parafii w Woźnikach, a 1 II 1838 r. jej proboszczem (1838-1849). W 1842 r. pełnił funkcję notariusza dekanatu. W 1847 r. objął urząd dziekana wadowickiego i dozorcy szkół ludowych. 1 VIII 1849 r. prezentowany przez władze miasta na probostwo w Wadowicach, objął parafię 3 IX 1849 r.

W okresie 44-letniego proboszczowania (1849-1893) dał się poznać jako wzorowy kapłan i energiczny gospodarz. Miał liczne zasługi: odmalował kościół (1850), ufundował nowe ławki, konfesjonały i ołtarze, dobudował do kościoła dwie boczne kaplice Chrystusa Ukrzyżowanego i św. Anny (1854), piętrową zakrystię ze skarbcem (1857-1858), babiniec (1862), pomalował prezbiterium i odnowił ołtarz główny (1863), w którym umieścił obraz Wszystkich Świętych, zakupił 14 obrazów Męki Pańskiej (1873), sfinansował namalowanie 7 portretów proboszczów wadowickich, które powiesił w zakrystii, a do dzwonnicy zakupił 3 dzwony, odlane w słoweńskiej fabryce w Lublanie. Dbał o porządek wokół zabudowań plebańskich. Wybudował nową murowaną plebanię (1872). Za jego staraniem dwukrotnie powiększono cmentarz miejski (1860) i otwarto nowy w Jaroszowicach (1881).

Ks. B. troszczył się o duchowy rozwój parafian. Założył Towarzystwo Najświętszego Serca Pana Jezusa (1875), Bractwo Żywego Różańca (1876), a w Jaroszowicach Bractwo NMP Anielskiej (1874). Uporządkował archiwum parafialne i rozpoczął pisanie kroniki parafialnej (1880). Z jego inicjatywy wybudowano kościół filialny św. Aleksego w Ponikwi (1853-1858), św. Izydora w Jaroszowicach (1860-1861) i kaplicę św. Jakuba w Tomicach (1877-1880).

Ks. B. wspierał rozwój szkolnictwa i kultury. Był dystryktowym (obwodowym) nadzorcą szkół ludowych (1848-1852) i dyrektorem szkoły panieńskiej w Wadowicach (1852-1872). Należał do głównych inicjatorów założenia szkoły w Jaroszowicach (1884), a w Tomicach przyczynił się do otwarcia czytelni ludowej.

W 1857 r. otrzymał tytuł honorowego obywatela Wadowic. Był także radnym tego miasta. W 1882 r. obchodził jubileusz 50-lecia kapłaństwa. Został odznaczony tytułem kanonika i honorowym radcą krakowskiej kurii biskupiej. Od 1 XI 1880 r. miał do pomocy koadiutora w osobie ks. Andrzeja Zająca. Ze względu na pogarszający się stan zdrowia prosił w 1884 r. władze kościelne o pozwolenie na urządzenie ołtarza na plebanii, dla odprawiania mszy świętej w porze zimowej.

Ks. B. zmarł 4 III 1893 r., w wieku 85 lat. Pochowany na cmentarzu miejskim w Wadowicach. Portret jego znajduje się w zakrystii, a w kościele epitafium poświęcone jego pamięci.

Bibliografia

Archiwum Diecezjalne w Tarnowie, Autobiografie księży, sygn. Ab 25 [ks. Aleksy Bocheński].

Archiwum Kurii Metropolitalnej w Krakowie, Akta personalne kapłanów diecezji krakowskiej, sygn. Pers. A 47 [ks. Aleksy Bocheński].

Archiwum Kurii Metropolitalnej w Krakowie, Teczka parafii w Wadowicach, sygn. APA 321.

Archiwum Parafii Ofiarowania Najświętszej Marii Panny w Wadowicach, Volumen Documentorum 1851-1860, sygn. I.5; Volumen Documentorum 1861-1870, sygn. I.6; Volumen Documentorum 1871-1885, sygn. I.7; Volumen Documentorum 1886-1890, sygn. I.8.

Archiwum Parafii Ofiarowania Najświętszej Marii Panny w Wadowicach, Liber Presbyterorum et Memorabilium Parochiae Wadowice, sygn. II.1.

Meus K., Wadowice 1772-1914. Studium przypadku miasta galicyjskiego, Kraków 2013, s. 84-85.

Nowak A., Słownik biograficzny kapłanów diecezji tarnowskiej 1786-1985, tom II, Tarnów 2000, s. 74.

Nowakowski A., Z dziejów miasta i parafii Wadowice. Szkic historyczno-prawny, Kraków 1985.

Studnicki G., Cmentarz parafialny w Wadowicach, Wadowice 1997, s. 79-80.

Studnicki G., Kto był kim w Wadowicach, Wadowice 2004, s. 20.

Książek S., Ponikiew. Śladami naszych przodków 1395-2005, Ponikiew 2008, s. 193-194.

Artur Oboza